GRI Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporlaması

Sürdürülebilirlik raporu, bir kurumun faaliyetlerinin Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG - Environmental, Social, and Governance) alanlarındaki etkilerini şeffaf bir şekilde paylaştığı kapsamlı bir belgedir. Geleneksel finansal raporların ötesine geçerek organizasyonun finansal olmayan performansını, çevresel ayak izini, sosyal sorumluluk faaliyetlerini ve kurum içi yönetişim uygulamalarını detaylandırır. Sürdürülebilirlik faaliyetleri, işletme raporlarının giderek daha önemli bir unsuru haline gelmektedir; çünkü bu raporlar, şirketlerin hem itibar risklerini azaltmasına hem de yatırımcılar, müşteriler ve paydaşlarla açık bir diyalog kurarak güven inşa etmesine olanak tanır.

Sürdürülebilirlik Raporu Standartları Nedir?

Sürdürülebilirlik raporu standartları, kurumların ESG verilerini ve etkilerini nasıl toplayacağını, ölçeceğini ve raporlayacağını belirleyen rehber ilkeler bütünüdür. Bu standartların temel amacı, kurumsal açıklamaların şeffaf, tutarlı, karşılaştırılabilir ve güvenilir olmasını sağlamaktır. Günümüzde uluslararası arenada kabul gören başlıca standart ve çerçeveler şunlardır:

GRI (Global Reporting Initiative): GRI (Global Reporting Initiative): Kuruluşların ekonomi, çevre ve insanlar üzerindeki etkilerini raporlamasına yönelik, dünya genelinde yaygın olarak kullanılan sürdürülebilirlik raporlama standartlarıdır.

SASB (Sustainability Accounting Standards Board): Finansal önemlilik yaklaşımını benimser ve sektörel etkilere odaklanır.

TCFD (Task Force on Climate-related Financial Disclosures): İklimle bağlantılı finansal risk ve fırsatların açıklanmasına yönelik temel tavsiyeleri geliştirmiştir. TCFD yaklaşımı günümüzde büyük ölçüde IFRS S1 ve özellikle IFRS S2 kapsamında devam etmektedir.

CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) / ESRS (European Sustainability Reporting Standards): CSRD, Avrupa Birliği'nde kurumsal sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin yükümlülükleri düzenleyen direktiftir. ESRS ise CSRD kapsamındaki işletmelerin sürdürülebilirlik açıklamalarında kullandığı raporlama standartlarıdır.

TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standardı): TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları): Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan sürdürülebilirlik raporlama standartlarıdır. Belirlenen uygulama kapsamındaki işletmeler açısından zorunlu olan TSRS, kapsam dışında kalan işletmeler tarafından gönüllü olarak da uygulanabilir. TSRS, ISSB tarafından yayımlanan IFRS Sürdürülebilirlik Açıklama Standartları ile uyumlu bir yapı sunmaktadır. TSRS 1 sürdürülebilirlikle ilgili finansal bilgilerin açıklanmasına ilişkin genel hükümleri, TSRS 2 ise iklimle ilgili açıklamaları düzenlemektedir.

IFRS (International Financial Reporting Standards: İşletmelerin finansal tablolarını şeffaf, karşılaştırılabilir ve güvenilir şekilde hazırlamasını sağlamak amacıyla oluşturulmuş uluslararası muhasebe ve finansal raporlama standartları bütünüdür.

GRI Sürdürülebilirlik Raporu Standardı

GRI (Küresel Raporlama Girişimi) Sürdürülebilirlik Raporu, şirketlerin ekonomik, çevresel ve sosyal etkilerini ölçmek ve iletmek için başvurdukları uluslararası kabul görmüş standartlara (GRI Standartları) dayalı rapordur. Küresel olarak 100'den fazla ülkede 10.000'i aşkın organizasyon tarafından kullanılmaktadır ve sürdürülebilirlik raporlamasında dünyanın en yaygın tercih edilen çerçevesidir. GRI Standartları, kuruluşun ekonomi, çevre ve insanlar üzerindeki gerçekleşmiş veya potansiyel etkilerinin belirlenmesine dayanan etki önemliliği (impact materiality) yaklaşımını esas alır. Bu yaklaşım, ESRS kapsamında uygulanan çifte önemlilik değerlendirmesinin etki önemliliği boyutuyla önemli ölçüde örtüşmektedir.

GRI Raporlama Standartları

GRI Standartları, birbirine entegre modüler bir sistem olarak tasarlanmıştır ve tüm şirketlerin veya sektörlerin kendi yapılarına uygun esnek ama standart bir raporlama yapabilmesine olanak tanır. Bu standartlar 3 ana kategoriden oluşur:

1. Evrensel Standartlar (Universal Standards - GRI 1, GRI 2, GRI 3): Raporlama yapan tüm kuruluşlar tarafından uygulanması zorunlu olan temel standartlardır. GRI 1 temel prensipleri, GRI 2 kurumsal profil ve yönetişimi, GRI 3 ise öncelikli (material) konuların belirlenmesi süreçlerini kapsar. Bu standartlar özellikle insan hakları ve çevresel durum tespiti (due diligence) süreçlerini zorunlu kılar.

2. Sektörel Standartlar (Sector Standards): İlgili sektörde faaliyet gösteren şirketler için özelleşmiş etkileri ve beklentileri adresler. Petrol ve gaz (GRI 11), kömür (GRI 12), tarım (GRI 13) ve madencilik (GRI 14) gibi yüksek çevresel/sosyal etkiye sahip sektörler için yayınlanmıştır.

3. Konu Standartları (Topic Standards): Belirlenen öncelikli konular için detaylı bildirim gerekliliklerini açıklar. Bunlar çevresel, sosyal veya ekonomik konuları kapsar.

• GRI indeksine göre standartları aşağıdaki gibidir:
• 1. Evrensel Standartlar

Tüm GRI raporlarının zorunlu temelini oluşturur.

• GRI 1 – Temel İlkeler
• GRI 2 – Genel Açıklamalar
• GRI 3 – Önemli Konular (Material Topics)
• 2. Ekonomik Standartlar (GRI 200 Serisi)

Kuruluşun ekonomik etkilerini ve yönetişim boyutunu kapsar.

• GRI 201 – Ekonomik Performans
• GRI 202 – Pazar Varlığı
• GRI 203 – Dolaylı Ekonomik Etkiler
• GRI 204 – Satın Alma Uygulamaları
• GRI 205 – Yolsuzlukla Mücadele
• GRI 206 – Rekabet Karşıtı Davranış
• GRI 207 – Vergi
• 3. Çevresel Standartlar (GRI 300 Serisi)

Kuruluşun çevre üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini kapsar.

• GRI 301 – Malzemeler
• GRI 302 – Enerji
• GRI 303 – Su ve Atıksular
• GRI 304 – Biyoçeşitlilik
• GRI 305 – Emisyonlar
• GRI 306 – Atıklar
• GRI 307 – Çevresel Uyum
• GRI 308 – Tedarikçi Çevresel Değerlendirme
• 4. Sosyal Standartlar (GRI 400 Serisi)

İnsan, toplum, iş gücü ve insan hakları odaklı konuları kapsar.

• GRI 401 – İstihdam
• GRI 402 – Çalışan–Yönetim İlişkileri
• GRI 403 – İş Sağlığı ve Güvenliği
• GRI 404 – Eğitim ve Öğretim
• GRI 405 – Çeşitlilik ve Eşit Fırsat
• GRI 406 – Ayrımcılık Yasağı
• GRI 407 – Örgütlenme Özgürlüğü ve Toplu Pazarlık
• GRI 408 – Çocuk İşçiliği
• GRI 409 – Zorla veya Zorunlu Çalıştırma
• GRI 410 – Güvenlik Uygulamaları
• GRI 411 – Yerli Halkların Hakları
• GRI 412 – İnsan Hakları Değerlendirmesi
• GRI 413 – Yerel Topluluklar
• GRI 414 – Tedarikçi Sosyal Değerlendirme
• GRI 415 – Kamu Politikası
• GRI 416 – Müşteri Sağlığı ve Güvenliği
• GRI 417 – Pazarlama ve Etiketleme
• GRI 418 – Müşteri Gizliliği

GRI Sürdürülebilirlik Raporu Hazırlamanın Önemi

GRI Sürdürülebilirlik Raporu hazırlamak sadece bir halkla ilişkiler faaliyeti değil, stratejik bir iş gerekliliğidir. Önemi şu başlıklarda toplanabilir:

• Güven İnşası: Paydaşlarla (yatırımcılar, müşteriler, sivil toplum ve düzenleyici kurumlar) şeffaf bir iletişim kurarak güven tazeler.
• Risk Yönetimi: Çevresel, sosyal ve yönetişim boyutlarındaki risklerin sistematik olarak değerlendirilmesi, operasyonel ve itibar risklerinin önceden tespit edilip azaltılmasını sağlar.
• Düzenlemelere Hazırlık: GRI kapsamında oluşturulan sürdürülebilirlik veri altyapısı ve raporlama süreçleri, işletmelerin TSRS, ESRS ve benzeri sürdürülebilirlik açıklama gerekliliklerine hazırlanmasına katkı sağlayabilir. Bununla birlikte GRI raporlaması tek başına diğer standart veya mevzuatlara tam uyum sağlandığı anlamına gelmez.
• Rekabet Avantajı: Kapsamlı ESG açıklamaları, bilinçlenen tüketicilerin tercihlerini ve yeşil sermaye / sürdürülebilir yatırım arayan fonların kararlarını olumlu yönde etkiler.

GRI Sürdürülebilirlik Raporlarının Avantajları

GRI Standartlarını tercih etmenin kurumlara sağladığı benzersiz avantajlar şunlardır:

• Küresel Uyumluluk: GRI, ISSB (IFRS), TCFD, SASB ve Avrupa (ESRS/CSRD) standartları gibi diğer önde gelen raporlama çerçeveleri ile yüksek uyumluluğa sahiptir. Bir kez toplanan veri ile birçok farklı çerçevenin gereksinimleri aynı anda karşılanabilir.
• Karşılaştırılabilirlik: Standart içerik indeksleri kullanılarak oluşturulan raporlar, şirketinizin performansının kendi sektörünüzdeki rakiplerinizle nesnel olarak karşılaştırılabilmesini sağlar.
• Operasyonel Verimlilik ve Fırsat Keşfi: Raporlama süreci, şirketlere atık azaltımı, enerji verimliliği ve maliyet tasarrufu sağlayabilecek yeni iç süreç iyileştirme fırsatları sunar.

GRI Sürdürülebilirlik Raporu Nasıl Hazırlanır?

Başarılı bir GRI Raporu hazırlamak 5 temel adımdan oluşur:

1. Önemlilik (Materiality) Değerlendirmesinin Yapılması: Şirketin çevre, ekonomi ve toplum üzerindeki en önemli etkilerinin (aynı zamanda şirketi etkileyen dış trendlerin) belirlenmesi ve önceliklendirilmesidir.

2. Veri Toplama ve Yönetim Sistemlerinin Kurulması: Belirlenen öncelikli her konu (enerji, emisyonlar, insan hakları vb.) için doğru, tutarlı ve eksiksiz verilerin elde edileceği takip sistemlerinin kurgulanmasıdır.

3. GRI Standartlarına Uygun Bildirimlerin (Disclosures) Hazırlanması: GRI Evrensel, Sektörel ve Konu Standartlarında istenen nitel (yönetim yaklaşımı) ve nicel (hedefler, oranlar) verilerin standartlara uygun formatta kaleme alınmasıdır.

4. Paydaş Katılımı: Çalışanlar, yatırımcılar, müşteriler ve yerel halk gibi paydaşların raporlama sürecine ve sürdürülebilirlik stratejisine dahil edilerek geri bildirimlerinin entegre edilmesidir.

5. Yayınlama, İletişim ve Sürekli İyileştirme: Hazırlanan raporun üst yönetim onayından, gerekirse üçüncü taraf doğrulama/bağımsız denetim (assurance) sürecinden geçirilerek kamuoyu ile paylaşılması ve performansın yıllar bazında takip edilmesidir

GRI Sürdürülebilirlik Raporu Danışmanlığı

İklim düzenlemeleri, yeni çıkan ESG kanunları ve teknik metrikler çoğu işletme için yönetilmesi karmaşık ve kaynak tüketen bir süreçtir. Bu nedenle uzman GRI Sürdürülebilirlik Raporu Danışmanlığı büyük değer taşır. Danışmanlar, "Önemlilik Değerlendirmesi"nin standartlara uygun yapılmasını sağlar, şirketinizin mevcut veri olgunluğu ile hedef standart arasındaki boşlukları analiz eder.

Bunun yanı danışmanlık sıra sera gazı (Karbon Ayak İzi) emisyonlarının Kapsam 1, 2 ve 3 bazında ölçülmesi, global standartların birbiriyle uyumlaştırılması ve kurumun kamuoyuyla paylaşabileceği güvenilir veriler içeren bir rapor çıkarması noktalarında stratejik destek sunulur.

Profesyonel danışmanlık hizmeti, sadece regülasyonlara uyumu sağlamakla kalmaz sürdürülebilirliği kurumun ana stratejisine entegre ederek itibar ve marka değerini maksimize eder. CarbonCount olarak, GRI uyumlu sürdürülebilirlik raporlaması için atılması gereken tüm adımlarda birlikte yol alıyoruz. GRI raporlama hizmetimizle ilgili daha detaylı bilgi için ekibimize ulaşın.

GRI Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu Hazırlamak Zorunlu Mu?

GRI'ın kendi yapısı gereği hazırladığı standartlar gönüllü bir çerçeve sunar. Ancak, 2024 ve sonrası itibarıyla küresel iş dünyasında "gönüllülük" yerini hızla zorunluluğa bırakmaktadır. Özellikle Avrupa Birliği'nin CSRD (Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi) ve ABD, Kanada gibi bölgelerdeki yerel iklim kanunları sürdürülebilirlik raporlamasını şirketler için zorunlu hale getirmiştir.

Bu yeni ve katı yasal düzenlemeler, yapısal olarak GRI ilkeleri ve GRI'ın çifte önemlilik (double materiality) yaklaşımı ile yüksek oranda benzerlik ve uyum içindedir. Dolayısıyla, GRI Raporlaması yapmak kağıt üzerinde küresel bağlamda mecburi olmasa da, yerel veya uluslararası pazarlara iş yapan, ihalelere giren ve tedarik zincirinde yer alan şirketler için fiilen kaçınılmaz ve uyumu kolaylaştıran bir zorunluluk halini almıştır.